Crocodile Chemistry 6.05
Phần mềm này giúp các bạn làm những thí nghiệm hóa học một cách trực quan và chân thực nhất. Nhất là với những thí nghiệm hóa học khó có thể thực hiện tại lớp, chúng ta có thể về nhà thực hiện lại với đầy đủ hóa chất, hiện tượng cũng như các phương trình giải thích. Đồng thời nó còn gúp bạn thể hiện tính sáng tạo, cũng như khả năng tìm hiểu thông qua các phản ứng mada in tự tui.
Địa chỉ download:
http://www.mediafire.com/?5sminmmsgb9
( đã có sẵn keygen đăng kí trong đó)
Một vài hình ảnh:

Viện Hàn lâm Khoa học Nga là chuyên gia đầu ngành về các ký sinh sống trong tế bà, mới đây đã công bố kết quả nghiên cứu trong nhiều năm về vi rut ký sinh, một bạn đường tình cờ với vi rut HIV đang đe doạ toàn nhân loại.

Khi có ai hỏi tôi làm nghề gì, tôi trả lời nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực tế bào học. Tôi không nói ngay mình nghiên cứu về các bệnh ký sinh vì rất e ngại. Người ta có thể tự hào nói thẳng ra "tôi nghiên cứu vật lý hạt nhân" hoặc "tôi là chuyên gia lập trình máy tính". Nhưng rất ngại khi nói mình nghiên cứu về các loài sống ký sinh. Xã hội thường có cảm nhận tiêu cực về lĩnh vực này và cả đối với những người nghiên cứu trong lĩnh vực đó. Nhưng dẫu sao, tôi rất sung sướng và hạnh phúc vì mình đã bỏ ra cả cuộc đời để nghiên cứu toàn diện về các sinh thể sống ký sinh trong cơ thể người và động vật. Nhờ đó mà ngày nay chúng ta đang mở ra khả năng hạn chế tác động vô cũng nguy hiểm của đại dịch HIV/AID. Sau nhiều năm nghiên cứu ở Đại học tổng hợp quốc gia Lê-nin-grat, nay là Xanh Pê-téc-bua, và Viện Hàn lâm Y học Nga, chúng tôi đã khám phá ra bí mật quá trình tương tác giữa các sinh thể ký sinh với tế bào và cũng từ đó khám phá được những điều mới mẻ trong quan hệ giao tiếp giữa người với người trong xã hội.

Ký sinh là một hiện tượng sinh học rất phổ biến mà tất thảy các sinh thể sống bằng cách này hay cách khách đều vận dụng trong quá trình tiến hoá. Các bệnh lây truyền ký sinh gây ra nhiều bệnh lý đa dạng, đôi khi rất đặc thù. Các sinh thể sống ký sinh lại có ở khắp mọi nơi, mọi chốn, và có thể lây nhiễm bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào, bất kỳ đâu, nhưng con người không hề nhận thấy, không cảm thấy. Trong số các sinh thể sống ký sinh thì phổ biến nhất và nguy hiểm nhất là các sinh thể ký sinh ngay trong lòng tế bào sống. Ta gọi chúng là "tế bào trong tế bào" hoặc "bom nổ chậm trong tế bào".

Thông thường, khi bị lây nhiễm bệnh ký sinh, một trong những cơ thể (gọi là cơ thể chủ) được dùng làm môi trường sống cho một cơ thể khác (gọi là cơ thể ký sinh). Do sống ký sinh, cơ thể ký sinh phải hoàn toàn phụ thuộc về mặt sinh thái vào cơ thể chủ, phải "chung sống hoà bình" với nhau. Dĩ nhiên, trong cuộc chung sống đó thì cơ thể chủ bao giờ cũng bị hại, còn cơ thể ký sinh được lợi. Do đó, hệ thống tương tác cơ thể chủ - cơ thể ký sinh hình thành một "liên minh" bền vững. Trong môi trường đó con người ít may mắn hơn so với động vật. Bởi lẽ, con người do có lịch sử tiến hoá ngắn hơn so với động vật nên chưa tạo ra được "quan hệ chung sống hoà bình" với các sinh thể ký sinh. Do đó, đối với con người, tất cả các sinh thể ký sinh đều là sinh thể gây bệnh, có tác động bệnh lý.

Thật là một thảm hoạ, khi con người chưa thích nghi được với các sinh thể ký sinh ngay trong tế bào của mình thì vào cuối thế kỷ XX con người bị lây nhiễm một loại vi rút gây hiệu ứng suy giảm khả năng miễn dịch. Đó là vi rút HIV. Ta vẫn cho rằng HIV là vi rút gây chết người, vô phương cứu chữa. Nhưng thực ra, HIV không làm chết người theo nghĩa trực tiếp. Chúng chỉ làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể và lúc đó, các sinh thể lâu nay sống ký sinh trong cơ thể người có cơ hội phát triển dữ dội và gây ra nhiều bệnh lý khác nhau như viêm phổi, nhồi máu cơ tim, viêm nhiễm các cơ quan nội tạng và dẫn đến tử vong. Những bệnh lý đó được gọi là những "căn bệnh có điều kiện" hoặc "căn bệnh cơ hội", nghĩa là các sinh thể sống ký sinh trong tế bào chờ cơ hội thuận lợi, hoặc điều kiện thuận lợi sẽ bùng phát và tàn phá cơ thể. Lúc đó, trạng thái "chung sống hoà bình" giữa tế bào lành và tế bào ký sinh không còn nữa.

Vì thế, khi chúng ta chưa có phương tiện tiêu diệt được vi rút HIV, thì giải pháp tốt nhất để kéo dài tuổi thọ cho những bệnh nhân HIV/AIDS đòi hỏi nỗ lực tổng hợp của các chuyên gia sinh học, vi trùng học, miễn dịch học, y học, trong đó ngăn chặn các bệnh cơ hội có ý nghĩa quyết định.

Khoảng 3/4 số bệnh nhân AIDS chết là do các bệnh cơ hội, bệnh điều kiện. Các nhà khoa học gọi đó các bệnh hệ quả của AIDS. Trong đó, đáng chú ý nhất là bệnh cơ hội do một loài nấm gây ra, gọi là nấm Pneumocystis Carinil.

Thế nào là bản chất bệnh cơ hội ? Theo định nghĩa chung, đó là bệnh lây nhiễm do các vi khuẩn gây bệnh có điều kiện sinh ra. Khi bị lây nhiễm, con người không cảm thấy các triệu chứng bệnh lý. ở người khoẻ mạnh, bệnh cơ hội không có biểu hiện gì. Chỉ khi hệ thống miễn dịch bị suy giảm, bị yếu đi, bệnh cơ hội mới có điều kiện phát sinh. Tất nhiên cách định nghĩa đó chưa phản ánh được bản chất của bệnh cơ hội vì phải dựa vào các dấu hiệu của cơ thể chủ, chứ không phải dấu hiệu của chính cơ thể ký sinh. Như vậy, có một số cơ thể ký sinh biết lợi dụng cơ hội suy giảm miễn dịch do nhiễm HIV, một số khác không nhạy cảm với HIV.

Trong khi đi tìm bản chất các sinh thể ký sinh gây ra bệnh cơ hội, chúng tôi đã so sánh chu kỳ vòng đời của các loại cơ thể ký sinh và xác định được trong vô vàn các sinh thể ký sinh gây bệnh chỉ có một số có khả năng gây nên bệnh dịch có thể dẫn đến chết người. Đó là các vi khuẩn Toxoplasma Gondil, isospora balli, Cryptosporidium parvum, Cyclospora sp.

Trong những năm 1990, chúng tôi đã xây dựng được giả thuyết về bệnh cơ hội. Theo giả thuyết này, trong vòng đời của các sinh thể gây bệnh cơ hội có các giai đoạn, trong đó các sinh thể sống yên ổn trong tế bào cơ thể chủ có hệ thống miễn dịch bình thường trong một thời gian dài. Chúng thường sống trong tế bào các cơ quan như não, các cơ, là những nơi ít có các bạch cầu lui tới. Khi khả năng miễn dịch suy giảm, số tế bào miễn dịch T- 4 trong máu cơ thể chủ giảm dần, chỉ còn khoảng 200 trong một micro lít máu. Lúc đó, giai đoạn "ngủ yên" của các sinh thể ký sinh chấm dứt. Chúng bắt đầu nhân bản dữ dội và gây bệnh cho cơ thể chủ.

Việc cơ thể chủ bị lây nhiễm vi rút ký sinh và bị nhiễm bệnh HIV/AID là hai giai đoạn cách nhau về thời gian và không gian. Thí dụ, con người có thể bị lây nhiễm vi rút T.gondil từ bé, còn bị nhiễm HIV khi đã trưởng thành. Lúc đó, các bộ phận bị nhiễm vi rút ký sinh bắt đầu kích hoạt sau nhiều năm yên tĩnh. Nghĩa là, một người nào đó bị lây nhiễm vi rút ký sinh thì suốt đời mang nó trong mình, không thể thoát ra được, không rũ bỏ được, giống như mang trong mình quả bom nổ chậm chưa nổ. Qủa bom chỉ nổ khi người đó bị nhiễm HIV/AID. Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn rất lớn trong việc hạn chế tác dụng của đại dịch thế kỷ đang đe doạ toàn nhân loại.

Game : Bóng bàn

( click here to play)

Game : Xe tăng

( click here to play)

Viện Hàn lâm Khoa học Nga là chuyên gia đầu ngành về các ký sinh sống trong tế bà, mới đây đã công bố kết quả nghiên cứu trong nhiều năm về vi rut ký sinh, một bạn đường tình cờ với vi rut HIV đang đe doạ toàn nhân loại.

Khi có ai hỏi tôi l

. KHÁI NIỆM

1. Sự phát hiện ra virut

Từ trước Công nguyên, đã có nhiều tài liệu về một số bệnh mà sau này người ta xác định là do virut gây nên như bệnh dại, bại liệt, đậu mùa. Năm 1892 D.I.Ivanopxki, nhà khoa học người Nga khi lấy dịch ép của lá cây thuốc bị bệnh khảm, cho lọc qua nến lọc vi khuẩn rồi lấy dịch ép này nhiễm vào lá cây thuốc lá không bị bệnh thì thấy cây cũng bị mắc bệnh. Soi dưới kính hiển vi, ông không quan sát thấy mầm bệnh, nuôi cấy trên thạch không có khuẩn lạc. Ông cho rằng mềm bệnh là một loại vi sinh vật nhỏ hơn vi khuẩn, năm 1898 người ta gọi là virut (nghĩa là mầm độc). Năm đó, người ta cũng phát hiện ra virut gây bệnh cho động vật (bệnh lở mồm long móng ở trâu bò). Năm 1915 phát hiện ra virut ở vi khuẩn và được gọi là thể thực khuẩn (Bacterio phagơ gọi tắt là phagơ).

2. Khái niệm

* Từ cách phát hiện ra virut, có nhận xét gì về đặc điểm chung của virut? (kích thước, cấu tạo, cách dinh dưỡng).

Virut là một thực thể sống chưa có cấu tạo tế bào, kích thước của chúng rất nhỏ, trung bình 10 – 100 nm. Chúng chỉ gồm 2 phần chính: vỏ là prôtêin (capsit) và lõi là axit nuclêic. Do chưa có cấu tạo tế bào nên virut sống kí sinh bắt buộc trong tế bào chủ (vi sinh vật, động vật hoặc thực vật), virut ngoài tế bào chủ được gọi là hạt virut hay virion.

II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO

1. Hình thái

Dựa vào hình thái ngoài của virut, người ta chia virut làm 3 loại: cấu trúc xoắn, cấu trúc khối và cấu trúc hỗn hợp. Cấu trúc khối chúng ta xét 2 đại diện: virut Ađênô là virut trần và HIV là một dạng virut có vỏ ngoài. Còn virut cấu trúc xoắn chúng ta nghiên cứu đại diện là virut khảm thuốc lá và cấu trúc hỗn hợp là virut của vi khuẩn (phagơ T2) là một loại phagơ ở E.coli.

Các phagơ có cấu tạo phức tạp nhất. Cuối của trụ đuôi có đĩa gốc là một hình 6 cạnh có một lỗ ở giữa, nơi trụ đuôi có thể xuyên qua. Đĩa gốc có 6 gai từ đó mọc ra 6 sợi lông đuôi mảnh và dài có chứa các thụ thể giúp phagơ bám lên bề mặt tế bào của vật chủ.

Nhìn chung, cấu trúc của các loại phagơ đều giống phagơ T2, nhưng có thể khác ít nhiều ở từng loại khác nhau.

2. Cấu tạo

- Lõi axit nuclêic của virut chính là bộ gen của chúng. Virut chỉ chứa ADN hoặc ARN. ADN và ARN của virut có thể là mạch đơn hoặc mạch kép.
- Vỏ prôtêin: được cấu tạo bởi nhiều đơn vị hình thái (capsôme) kích thước virut càng lớn thì số lượng capsôme càng nhiều. Vỏ mang các thành phần kháng nguyên và có tác dụng bảo vệ lõi axit nuclêic.

Một số virut còn có thêm vỏ ngoài được tạo bởi lipit kép và prôtêin. Trên vỏ ngoàn có thể có gai glicôprôtêin chứa các thụ thể giúp virut hấp phụ vào tế bào vật chủ. Vỏ ngoài thực chất là màng sinh chất của vật chủ nhưng đã bị virut cải tạo và mang kháng nguyên đặc trưng cho virut. Phức hợp gồm axit nuclêic với vỏ capsit tạo thành nuclêôcapsit.

III. PHÂN LOẠI VIRUT

Người ta có thể phân loại virut dựa vào đặc điểm loại axit nuclêic của chúng (chứa ADN hay ARN, mạch đơn hay mạch kép, mạch thẳng hay mạch vòng…) hoặc dựa vào nhiều đặc điểm khác như: đặc điểm vỏ prôtêin, vật chủ, phương tiện lây truyền… tuỳ theo mục đích nghiên cứu.

Đơn giản hơn, có thể dựa vào vật chủ để phân loại virut:

1. Virut ở người và động vật

Loại virut này thường chứa ADN hoặc có thể là ARN. Dựa vào cấu trúc của axit nuclêic hoặc dựa vào tính chất và mức độ gây bệnh của virut mà người ta có thể chia làm nhiều nhóm khác nhau.

2. Virut ở vi sinh vật

Hầu hết các virut ở vi sinh vật chứa ADN. Một số khác lại có thể chứa ARN. ADN hoặc ARN có thể là mạch đơn hoặc mạch kép, thẳng hoặc vòng. Các phagơ ở E.coli được nghiên cứu kĩ nhất vì khả năng ứng dụng to lớn của nó trong các kĩ thuật di truyền.

3. Virut ở thực vật

Hầu hết các virut ở thực vật mang ARN. Ví dụ như virut gây bệnh ở nhiều loài cây trồng: bệnh khảm thuốc lá, khảm dưa chuột, vàng cây lúa mạch, đậu đỏ…

Virut là một thực thể sống đặc biệt có kích thước vô cùng nhỏ bé và chưa có cấu tạo tế bào. Hình thái của virut có 3 loại: dạng xoắn, hình khối đa diện và dạng khối hỗn hợp. Cấu tạo gồm 2 phần: vỏ prôtêin làm nhiệm vụ bảo vệ, lõi axit nuclêic, hoặc ADN hoặc ARN đơn hoặc kép. Chúng sống kí sinh bắt buộc ở vi sinh vật, thực vật hoặc ở người và động vật.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1. Virut có được coi là một cơ thể sinh vật không? Vì sao?
2. Trình bày khái niệm và cấu trúc của virut?
3. Phân biệt các nhóm virut ở người, động vật, thực vật và vi khuẩn
4. Hãy chọn phương án đúng nhất
4.1. Virut là:
a) Một dạng sống đặc biệt chưa có cấu trúc tế bào
b) Chỉ có vỏ là prôtêin và lõi là axit nuclêic
c) Sống kí sinh bắt buộc
d) Cả a, b và c
4.2. Virut ở người và động vật có bộ gen:
a) ADN
b) ARN
c) ADN hoặc ARN
4.3. Virut có cấu tạo:
a) Có vỏ prôtêin và axit nuclêic, có thể có vỏ ngoài
b) Có vỏ prôtêin và ADN
c) Có vỏ prôtêin và ARN
d) Có vỏ prôtêin, ARN và có thể có vỏ ngoài

EM CÓ BIẾT?
VIROIT VÀ PRION

Chúng ta đã thấy rằng virut tưởng như là một dạng sống đơn giản nhất, không có cấu tạo tế bào mà cơ thể chỉ gồm có 2 chất cơ bản nhất của sự sống là vỏ prôtêin và lõi axit nuclêic. Nhưng có những dạng sống khác còn đơn giản hơn cả virut đó là viroit và prion:
- Viroit là những phân tử ARN vòng, ở dạng trần không có vỏ capsit, mạch đơn và chúng là tác nhân gây bệnh nhỏ nhất mà con người đã biết. Viroit thậm chí không mã hoá bất kì một prôtêin nào và sự nhân lên của chúng phụ thuộc hoàn toàn vào sự hoạt động của enzim của tế bào chủ. Viroit gây nhiều bệnh ở thực vật như bệnh hình thoi ở khoai tây và bệnh hại cây dừa.
- Prion lại là một dạng cực đoan khác. Chúng là phân tử prôtêin và không chứa một loại axit nuclêic nào hoặc nếu có thì cũng quá ngắn để mã hoá bất kì một prôtêin nào mà prion có. Trong cơ thể bình thường có thể có sẵn các prion nhưng chúng không gây bệnh. Trong một điều kiện nào đó prion có thể thay đổi cấu trúc và gây bệnh. Prion gây nhiều bệnh nguy hiểm ở động vật và người, gây thoái hoá hệ thần kinh trung ương và giảm sút trí tuệ như bệnh bò điên, bệnh Kuru ở người.
Những kiến thức về di truyền cho chúng ta thấy prion phải được mã hoá bởi một gen. Đó là gen nào? Trong điều kiện nào thì prion có thể gây độc? Cơ chế sinh ra prion như thế nào?
Đó là những vấn đề còn bỏ ngỏ mà các em sẽ là người giải đáp.

Có một chú nhện vàng tình cờ xuất hiện trên cánh tay tôi, tạo nên một cảm giác buồn buồn giữa những sợi lông măng. Em vội vã chặn ngón tay đao phủ của tôi lại, và thổi một hơi thật nhẹ giúp chú nhện tiếp tục cuộc hành trình trên sợi tơ vô hình của chính mình. Đúng ngày bão rớt, giờ cao điểm, tôi gọi taxi đưa ngoại đi khám theo hẹn với bác sỹ. Ngoại dặn tôi "đừng có giục người ta, con nhé! Để người ta bình tâm mà đi, ngoại chờ được!" Cậu tài xế taxi đỡ ngoại lên xe, cười mãi "cụ cẩn thận quá, chẳng mấy khi con được cô tổng đài bảo "anh cứ đi cẩn thận, khách nói sẽ chờ!" Mẹ đi chợ, bao giờ cũng mua rau quả, thịt cá đắt hơn người ta vài nghìn đồng. Chẳng phải vì mẹ giàu có gì. Chỉ vì "người ta dậy sớm thức khuya, ngày kiếm được vài chục ngàn, gặp người khách dễ dãi, người ta thấy vui vẻ hơn trong cả một ngày cực nhọc, mấy ngàn mà mua được một niềm vui của người ta, cũng chẳng đắt đỏ gì..." Nội cứ đến dịp cuối năm là lại dọn đồ đạc, những đồ đạc lâu không dùng, từ cái xe đạp ba bánh cũ của đứa cháu, cái giường cũ, cái bàn long chân, nội lau chùi cẩn thận rồi đem xếp ở ngoài hàng hiên... Chỉ nửa buổi là thể nào cũng có người qua. Có người mẹ trẻ xin cho đứa con trai đầu lòng chiếc xe đạp cũ. Một ông bố xin cái bàn nhỏ về đóng lại cho con trai ngồi học. Sư bác đến xin cái giường về kê thêm cho mấy đứa trẻ mồ côi chùa mới nhận nuôi. Lần này nội tôi còn huy động cả mấy anh em tôi sang khiêng chiếc giường sang chùa... Những thứ đồ cũ, nội chỉ lau sạch sẽ chứ không sửa chữa "để người ta thấy đúng là đồ cũ, người ta mang về mà không ngại vì phải mang ơn mình". Có người bảo nội không tiết kiệm, những thứ đồ đạc chỉ sửa sang một chút là dùng được, sao không giữ lại phòng khi dùng đến. Nội bảo, những thứ đồ đạc còn dùng được mà không được dùng mới là đáng tiếc. Đôi khi tôi nghĩ Trái Đất của tình yêu thương và lòng tử tế này vẫn không ngừng quay là nhờ cô bạn gái mà tôi yêu mến đã thổi đi một chú nhện. Nhờ ngoại tôi kiên nhẫn chờ một người lái xe taxi khi đường đông. Nhờ người mẹ không giàu có của tôi hào phóng với một người mẹ cũng không giàu có khác, đang đầu tắt mặt tối với gánh rau để nuôi con mình ăn học. Nhờ nội tôi mỗi dịp cuối năm lại đem tặng đi một cách rất kín đáo những món đồ còn dùng được mà không được dùng... Để thế giới này tiếp tục đi về phía trước, đừng để trái tim ngủ yên. Hãy dựng đứng trái tim mình lên, bạn sẽ thấy hình một ngọn lửa nhỏ, đang không ngừng sưởi ấm bạn và những người xung quanh...

1. Nếu có một ngày không đẹp trời. thì em sẽ làm jì? Giải pháp của thế kỉ trước: Em so vai rụt cổ ngồi mơ mộng? Làm thơ và “sến” như một tiểu thư quí phái? Giải pháp của thế kỉ 21: Em vẫn đội mưa đi cộng việc của mình, để ngắm cuộc sống sôi động trong mưa? Hay em lên mạng, tiếp tục công việc? Kết nối bạn bè, và “euraka” trước những thú vị mới mà một ngày đẹp trời biết đâu em sẽ bỏ qua cơ hội? Và nếu cần, em có thể ngắm cả ánh nắng rực rỡ trên không gian liên mạng này?
2. Một ngày không đẹp trời. Một ngày bão dữ. Giữa thế kỉ trước sẽ làm jì? Người trông bão sẽ sợ hãi, đối phó. Người ngoài vùng bão sẽ trông ngóng, sẻ chia? Người thế kỉ 21: Vẫn trông ngóng, sẻ chia. Nhưng em có thể bật TV để thấy và để nghĩ suy, rằng bão số 9 không đi thẳng vào một nơi mà đi qua rất nhiều tỉnh. Đi đến đâu ống kính truyền hình theo đến đó. Có phải “ông trời” cố tình lia cơn bão qua nhiều vùng đất để cho ta thấy rằng đất quê ta đang còn nghèo khó quá. Nhà cửa sơ sài, xập xệ. Lâu nay ống kính thời sự, truyền hình dành nhiều cho lễ tân, đối ngoại, cho trung lưu lớp “trên”. Lần này, âu cũng là dịp là dịp nhắc ta bớt “hoành tráng” trong lời nói, và nhớ đến người lớp dưới khi hoạch định chính sách. Nhắc nhở về những phận nghèo ở đâu cũng có, những người sức yếu thường dễ tổn thương trước gió máy, tai ương.
3. Thì một thế kỉ trước là Hồng Kông và nửa thế kỉ trước là Thâm Quyến, cũng thế thôi. Những ngôi làng chài nghèo khó của Trung Quốc này tôi tin là họ cũng kinh hoàng, cũng tan tác, cũng lạy trời, lạy Phật, cũng tổn thương trước bão lũ từ biển đông. Nhưng nay, những vùng đất hiện đại đổi thay như thần thoại này hẳn là không còn lo sợ đến thế trước tai ương.
4. Một ngày không đẹp trời. Hẳn là ông bà ta thuở trước sẽ ngại ngần trước những chuyến ra đi trong nước non ngàn dặm. nhưng giờ đây, khi em ngồi trên máy bay, ở độ cao trên 10km thì trời luôn nắng đẹp, rực rỡ chan hoà. Dưới cánh máy bay như là mây bông, làm jì còn khái niệm gió mưa, giông bão. Cái “không đẹp trời” đã thực sự thuộc về “dưới kia” của tầng khí quyển.
5. Nếu định chế đực quy trình chống bão. Nếu thực hiện được phương án kiến trúc nhà chịu bão. Hay dễ hiểu nhất, nếu người nông dân nào cũng có ngôi nhà xây “một tấm” thì cũng đỡ e ngại bão lũ suốt năm này qua tháng

Sáng nay trời mưa. Cơn mưa mùa hạ dịu mát nhưng khiến cho người đi làm tất bật hơn. Từ yên sau những chiếc xe máy của mẹ, từ sâu bên trong những tấm áo mưa bịt bùng, bỗng xoè ra những bàn tay nhỏ xíu vẫy vẫy thay cho đèn xi nhan đã bị áo mưa phong kín, để cho xe mẹ đi qua những ngã ba, ngã tư an toàn giữa bao nhiêu là người xe. Ơi những bàn tay xinh, những ngọn đèn ngoan, chúng dễ thương và dễ yêu biết bao!
 
Những bé em nước Việt luôn như vậy. Đầy thấu hiểu, bao dung, biết tần tảo và sẻ chia. Sẻ nghèo và chia khổ với mẹ cha. Những bé em 9-10 tuổi từ xưa đã biết chăn trâu cắt cỏ, biết trồng trọt, biết bế em thổi cơm. Những năm bom đạn, còn biết đưa em xuống hầm, biết trèo lên ngọn cây cao xem đạn nổ phương nào, xem mẹ đánh giặc ở đâu. Biết đưa cơm cho mẹ em đi cày, biết chia sẻ với mẹ khi người lặn lội những ban trưa "nước như ai nấu chết cả cá cờ, cua ngoi lên bờ mẹ em xuống cấy…"
 
Các em biết sẻ nghèo và chia khổ với đất nước. Một đất nước bốn ngàn năm lớn lên trong rơm rạ, biết đi dép chưa lâu. Nên một lõi cuộn chỉ trong tay bé em cũng đủ thành ngựa xe chở ước mơ, những hòn sỏi hòn cuội cũng điều quan khiển dân, dăm sợi tơ hồng cũng đủ thành vương miện, vài bông râm bụt cũng đủ kết thành đèn hội hoa đăng, ít tấm giẻ vụn cũng đủ dệt nên thế giới cổ tích với búp bê công chúa và hoàng hậu, một sợi lá dừa cũng thành chong chóng, thành máy bay đưa em vào tương lai…Đơn sơ giản dị và khốn khó cùng dân tộc, vậy mà thế hệ nối tiếp thế hệ làm cho xứ sở này đủ tên đủ tuổi, và non nước này mãi ngàn thu.
 
Ngày hôm nay cả dân tộc đã ngẩng mặt lên với thế giới, đã đến lúc có thể cho các em những gì tốt đẹp nhất. Ngày 1-6 năm nay chúng ta nói nhiều về điều đó, nhưng mọi điều vẫn chỉ là khẩu hiệu chừng nào chúng ta vẫn vì chúng ta hơn là vì các em, chừng nào chúng ta vẫn chưa thấy rằng bàn tay của các em xoè ra chính là những ngọn đèn xi nhan, chừng nào chúng ta vẫn đi theo hướng của chúng ta thay vì đi theo hướng những ngọn đèn xi nhan này. Chiếc cặp sách và hệ thống giáo dục cũ kỹ nặng nề trên lưng đã biến các em thành những chú rùa chậm chạp. Các em đã tất bật học ngày học đêm vì các em biết "nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều". (Hồ Chí Minh, 9-1945). Một thực tế là, trong cuộc chạy đua để đưa dân tộc Việt Nam "bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu", chiếc mai rùa nặng nề đã làm khó các em. Vậy là, bắt chước chú rùa trong chuyện cổ tích, các em dùng tiểu xảo: Sau mỗi cuộc thi phao trắng sân trường.
 
Hiện tượng thiếu trung thực trong thi cử có đơn thuần chỉ là vấn đề hạnh kiểm học sinh? Bao nhiêu phần trăm là từ sự phản lực của những môn học không áp đặt nổi vào tâm hồn trẻ dại? Bao nhiêu phần trăm từ sự cưỡng chế bất thành của những bài học quá tải? Bao nhiêu phần trăm từ sự phá sản của phương pháp giảng dạy? Bao nhiêu phần trăm từ sự bất lực của thầy cô trong vai trò một thành phẩm không trọn vẹn của một nền giáo dục vốn còn khiếm khuyết từ hôm qua?
 
Xin hãy nhìn và đi theo những bàn tay vẫy, những bàn tay nhỏ xíu như những ngọn đèn ngoan.